“250 ώρες η ζωή εν τάφω”
Δυο λέξεις, δυο έννοιες, επί χρόνια αταξινόμητες μέσα μου. Η “υπομονή” και η “ελπίδα”. Μόλις πω την μία, αυθόρμητα έρχεται και η άλλη.
Θυμάμαι, πριν από πολλά χρόνια, την κριτική που ασκήθηκε στο τραγούδι “υπομονή” του Γρηγόρη Μπιθικώτση. Στην αρχή υπέθεσα ότι ενοχλούσε ο στίχος “κάντε υπομονή κι ο ουρανός θα γίνει πιο γαλανός”.
Το “γαλανός” σκέφτηκα παραπέμπει στην “δεξιά”, άρα γι’ αυτό ενοχλείται η “αριστερά”. Τελικά δεν έφταιγε το χρώμα. Οι “διαφωτιστές” αποφάνθηκαν, ότι οι στίχοι που παρακινούν τον λαό σε υπομονή, τον οδηγούν σε ηττοπάθεια, και αμβλύνουν την επαναστατικότητά του.
Καθότι τον λαό πρέπει να τον εμψυχώνεις για αγώνες και όχι να τον αποκοιμίζεις… Μη θαρρείτε όμως ότι το τραγούδι έμεινε στο απυρόβλητο και από τους άλλους.
Αυτοί οι “άλλοι” λοιπόν διέκριναν ότι το τραγούδι περιείχε πολιτικά υπονοούμενα. Εκείνη “η λεμονιά που ανθίζει στη γειτονιά”, παρέπεμπε στην επανάσταση της Κίνας του Μάο Τσε Τουγκ. Το κίτρινο λεμόνι, ερχόταν γάντι με την κίτρινη φυλή…
Κάτι αντίστοιχο υπήρξε και με το “χρυσοπράσινο φύλλο ριγμένο στο πέλαγο”, του Μίκη Θεοδωράκη. Τόσο υπέροχα ήταν και τότε!
Ούτως εχόντων των πραγμάτων, εγώ είχα τον δικό μου καημό. Αναζητούσα ομοιότητες και διαφορές ανάμεσα στην “υπομονή” και στην “ελπίδα”. Η ερμηνεία της αμφίδρομης σχέσης ταίριαζε, αλλά δεν με κάλυπτε απόλυτα.
Και εκεί που είχα καταλήξει στη σχέση των “σιαμαίων”, ήρθε ένα άλλο τραγούδι, ο “εφιάλτης της Περσεφόνης” του Μάνου Χατζιδάκι να ταράξει εκ νέου τα νερά! Άντε πάλι από την αρχή! Έπρεπε να βάλω μια τάξη και να αναθεωρήσω τις απόψεις μου!
Εδώ έπαιρνε θέση ο ποιητής, ο Νίκος Γκάτσος. Συμβούλευε την Περσεφόνη “στου κόσμου το μπαλκόνι ποτέ μην ξαναβγεί”.
Αυτή η θλιμμένη συμβουλή ακύρωνε κάθε “ελπίδα” επιστροφής της Περσεφόνης στα εγκόσμια. Ο πάνω κόσμος ήταν χειρότερος από τον κάτω;! Καλύτερα να έμενε στον Άδη;! Και η Περσεφόνη, που έκανε υπομονή έξη μήνες, που ζούσε με την “ελπίδα” να ξαναδεί το φως, με την “ελπίδα” να πλέξει στεφάνια την Άνοιξη;! Ζούσε τον εφιάλτη του θανάτου!
Είναι αλήθεια, η αγωνία εμφανίζεται όσο η “ελπίδα” δεν είναι ορατή και χειροπιαστή. Γιατί όταν δεν υπάρχει το στοιχείο του “προσδοκώμενου” η έννοια της “ελπίδας” ατονεί, γίνεται εφιάλτης. Η Περσεφόνη όμως γνώριζε, γι’ αυτό έκανε υπομονή.
Η Περσεφόνη είχε πάντα την ελπίδα, και παρά τον “εφιάλτη” βγήκε στου κόσμου το μπαλκόνι να ξαναδεί τον ήλιο, να τρέξει, να χορέψει με τα άλλα κορίτσια.
Αντέχουμε στα δύσκολα χάρη στην “υπομονή’ και στην “ελπίδα”. Αυτές μας χαλυβδώνουν και συνεχίζουμε να υπάρχουμε.
Η ανεύρεση επιζώντων μέσα στα συντρίμμια, 250 ώρες μετά τον σεισμό, βεβαιώνει του λόγου το ασφαλές. Πάντα υπάρχει η “ελπίδα”, και δεν ορίζεται από πουθενά, ποια είναι η τελευταία στιγμή που θα εγκαταλείψεις την προσπάθεια!
Τελευταία ταξινόμηση λοιπόν, η “υπομονή” και η “ελπίδα”, είναι δύο έννοιες αλληλοτροφοδοτούμενες, και τόσο σημαντικές στην ταλαίπωρη ζωή του ανθρώπου!
Νίκος Βαρβουνάς
Ιατρός Πνευμονολόγος