Eβδομαδιαία Πολιτική – Οικονομική – Ναυτιλιακή – Φιλολογική εφημερίδα στην υπηρεσία των Δήμων του Πειραιά και των νησιών

ΑΠΟΨΕΙΣ

Ιστορικά μηχανουργεία και ναυπηγεία στον Πειραιά

του Χρήστου Γ. Μαλτέζου

Δρ. Χημικού – Συγγραφέα

Μέρος 2ο

Το μηχανουργείο «ΗΦΑΙΣΤΟΣ» του Τζον Μακ Δούαλ

Το έτος 1868 ήταν καθοριστικό για την μετέπειτα πορεία του πανίσχυρου μηχανουργείου Βασιλειάδη, το οποίο εκείνο το χρόνο αντιμετώπισε οικονομικές δυσκολίες και μεταφέρθηκε στη Δραπετσώνα.

Ο Σκωτσέζος Τζον Μάκ Δούαλ το θεώρησε ευκαιρία και το 1874 απόκτησε την Ελληνική υπηκοότητα και ίδρυσε το δικό του μηχανουργείο – εργοστάσιο στον Πειραιά με την επωνυμία «ΗΦΑΙΣΤΟΣ».

Ο Τζών Μακ Δούαλ με την πραγματικά τυχαία αλλά εκρηκτική παρουσία του στον Ελλαδικό χώρο, σηματοδότησε την ανάπτυξη της Ελλάδας στη βιομηχανική εποχή αλλά και στη νέα εποχή που ανοιγόταν στην ναυτική της παρουσία.

Η ιστορία του Μακ Δούαλ στην Ελλάδα ξεκίνησε το έτος 1855, όταν σε ηλικία 25 ετών, μηχανικός του Βρετανικού Εμπορικού Ναυτικού, έφθασε με εμπορικό πλοίο στο λιμάνι της Πάτρας. Εκεί λοιπόν στον τότε «σταφιδοφόρο λιμένα», την Πάτρα, στο ναυλωτικό γραφείο του Βαλέριου γνώρισε τον απαρχαιωμένο και προβληματικό τρόπο άλεσης των σιτηρών, που ως αποτέλεσμα είχε την παραγωγή κακής ποιότητας αλεύρου για την παραγωγή ψωμιού, λόγω της έλλειψης μηχανημάτων καθώς την εποχή εκείνη στην Ελλάδα δεν υπήρχαν ατμοστρόβιλοι και η παραγωγή γινόταν με την χρήση ανεμόμυλων.

Αμέσως κατάλαβε ότι η Ελλάδα ήταν χώρα βιομηχανικά ανεκμετάλλευτη και πρόσφορη για τέτοια δραστηριότητα.

Έτσι κατέστρωσε σχέδιο για την μόνιμη εγκατάστασή του στην Ελλάδα, για την δημιουργία μονάδας βιομηχανικής παραγωγής. Μετά την πάροδο 3 ετών εγκατέλειψε την Αγγλία και πήγε στην Σύρο, όπου κατάφερε να προσληφθεί αρχικά, ως μηχανικός στην ΑΤΜΟΠΛΟΪΑ ΣΥΡΟΥ. Με τη δραστηριότητά του αυτή κατάφερε να μαζέψει τα πρώτα κεφάλαια με τα οποία ήρθε στο μεγαλύτερο εμπορικό κέντρο της χώρας, τον Πειραιά, όπου και ίδρυσε μαζί με τον επιχειρηματία Σεφερλή, ατμόμυλο για την βιομηχανική παραγωγή αλεύρου.

Η επιχειρηματική επιτυχία ήταν, όπως αναμενόταν, μεγάλη. Η οικονομικότερη, ποιοτικότερη και γρηγορότερη εκμετάλλευση των σιτηρών άλλαξε τον τρόπο παραγωγής και εκμεταλλεύσεις του βασικότερου είδους διατροφής σε ολόκληρη την χώρα. Παράλληλα ο Μακ Δούαλ απόκτησε και την Ελληνική υπηκοότητα.

Το 1868 ήταν καθοριστικό για την μετέπειτα πορεία του. Το χρόνο αυτό αντιμετώπισε οικονομικές δυσκολίες το πανίσχυρο μηχανουργείο Βασιλειάδη, το οποίο μεταφέρθηκε στη Δραπετσώνα.

Ο Μάκ Δούαλ το θεώρησε ευκαιρία και ίδρυσε το δικό του μηχανουργείο – εργοστάσιο στον Πειραιά.

Στο μηχανουργείο – εργοστάσιο του Μακ Δούαλ (τον «Ήφαιστο») εργάζονταν περίπου 420 εργάτες και τεχνίτες υπό την αυστηρή και καθοριστική επίβλεψή του, αριθμός τεράστιος για την βιομηχανική πραγματικότητα της χώρας, όχι μόνο την εποχή αυτή αλλά και μέχρι σήμερα.

Στο μηχανουργείο – εργοστάσιο κατασκευάζονταν μικροί και μεγάλοι ατμόμυλοι καθώς και άλλα σημαντικά για την χώρα βιομηχανικά δημιουργήματα, καθοριστικά για την είσοδό της στην βιομηχανική εποχή.

Μερικά από τα σπουδαιότατα δημιουργήματά του είναι οι ατμόμυλοι του Αρ. Παπαγεωργόπουλου (πρώην Γαρουφαλή) στον Πειραιά και Βασ. Καράμπελα στην Πάτρα αξίας 300,000 δραχμών (επενδύσεις τεράστιες για την εποχή) ο καθένας. Ακόμη ο τεράστιος ατμόμυλος κληρονόμων του Γκιριτλί Μουσταφά Πασά στην Κωνσταντινούπολη, με την τεράστια μηχανή των 300 ίππων με δύο χαλύβδινους λέβητες και με δέκα ζεύγη μυλόλιθων. Επίσης ο εξίσου μεγάλος ατμόμυλος του Άγγλου Πάττερσον στην Σμύρνη, είναι δημιούργημα του μηχανουργείου Μακ Δούαλ.

Το εργοστάσιο Μακ Δούαλ παρήγαγε σπουδαιότατα μηχανήματα με τα οποία εφοδίασε τόσο την αγορά της χώρας όσο και τις αγορές του εξωτερικού όπως, ελαιουργικές μηχανές, υδραυλικές μηχανές έως και 300 τόνων, κλωστικές μηχανές, νηματουργικές και άλλες, υποστηρίζοντας σε εθνικό πλέον επίπεδο την βιομηχανική ανάπτυξη της χώρας. Για το έργο αυτό τιμήθηκε με πληθώρα διακρίσεων, επαίνων και παρασήμων από το Ελληνικό Κράτος.

Οι πρώτοι πελάτες των δύο αρχαιότερων μηχανοποιείων του Πειραιά, των Γεωργίου Βασιλειάδη και Τζων Μακ Δούαλ, στρατολογούνται ανάμεσα στις τάξεις των ιδιοκτητών των πρώτων ατμοκίνητων εργοστασίων, που ιδρύονται στη διάρκεια της δεκαετίας του 1870.

Το 1883 έγινε στην Ερμούπολη, η πρώτη καθέλκυση ατμόπλοιου, με μηχανή ελληνικής κατασκευής, κατασκευασμένη στο μηχανοποιείο Μακ Δούαλ. το ατμόπλοιο Ελπίς με μηχανή 35 ίππων. Τα ατμόπλοια αυτά έχουν ξύλινο σκάφος.

Τον Μάρτιο του 1891, καθελκύεται το πρώτο «σιδηροχαλύβδινο» πλοίο από τους Μακ Δούαλ και Βαρβούρ (συμπατριώτης και συνέταιρος), το ατμόπλοιο «Θεσσαλονίκη», μήκους 140 ποδών, χωρητικότητας 400 τόννων, με μηχανή κομπάουντ που επιτρέπει ταχύτητα 11 μιλίων.

Το 1893 το ίδιο μηχανουργείο κατασκεύασε το πρώτο μεταλλικό ατμοκινούμενο με άξονα προπέλας πλοίο στη Σύρο, το επιβατηγό «Αθηνά» της Νέας Ελληνικής Ακτοπλοιας του John McDowall και του Βαρβουρ, και όπως αναφέρει άρθρο στο Ημερολόγιο του Σκώκου του 1895, είχε μήκος 49,4 μέτρα, με 7,2 μέτρα πλάτος, ήταν 455 τόνων και  ταχύτητας 13 μιλίων την ώρα με τριπλή εκτόνωση. Το 1893 ο Βασιλειάδης έχει κι αυτός καθελκύσει ένα τουλάχιστον ατμόπλοιο με μεταλλικό σκάφος.

Το «Αθηνά» έκανε ταξίδια στο Σαρωνικό μέχρι τουλάχιστον το 1939.

Την ίδια εποχή ιδρύθηκαν το εργοστάσιο κλωστοϋφαντουργίας των αδελφών Ρετσίνα (1872-1979), τα μηχανουργεία του Νικολάου Αργυρίου, των αδελφών Κούππα (1882 – 1987), του Ροντήρη – Στρουμπούλη (1923), του Δράκος Πολέμης που κατασκεύαζε τις περίφημες αντλίες, του Αξελού και του Μαλκότση (1934-1991) που κατασκεύασαν τις πρώτες πετρελαιομηχανές και το πρώτο ελληνικό τρακτέρ, του Δαμασκινού, του Περράκη, του Μιλιόνη, του Σωτηρόπουλου, του Καουκάκη, του Ζούλια, του Λαλιάμου, του Πετσάλη, των αδελφών Μυτιληναίου, του Κορφιάτη και πάρα πολλά άλλα.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *