«Να μην λησμονούνται οι ευεργέτες»
“Έχεις κάποιον γιατρό γνωστό στο “Μεταξά;”, με ρώτησε ο φίλος, του οποίου η σύζυγος διεγνώσθη με (πρώιμο) καρκίνο στο στήθος. Και μου θύμισε τόσα πολλά…
Μαθητής του Γυμνασίου ακόμη, βρέθηκα στα εγκαίνια του “Αντικαρκινικού” , παρά θιν’ αλός, συνοδεύοντας τον ιατρό πατέρα μου.
Φίλος μας οικογενειακός, ο αείμνηστος γαστρεντερολόγος Ιωάννης Χριστοδουλόπουλος, εκ των πρωτεργατών του σπουδαίου ιδρύματος. Πολλά χρόνια αργότερα, υπηρέτησα το Ίδρυμα ως αντιπρόεδρος.
Επειδή στην χώρα αυτή ξεχνούμε γρήγορα, καλόν είναι να θυμίσουμε ότι το “Μεταξά” ιδρύθηκε με δωρεά, το 1954, εκατό χιλιάδων χρυσών λιρών (αρχικώς) του Αγγέλου Μεταξά, της γνωστής οικογενείας που θεωρείται πρωτοπόρος παγκοσμίως στην ποτοποιΐα.
Περί τα τέλη του ΄50, ομάδα νέων ιατρών του Πειραιώς οραματίσθηκε την δημιουργία ενός Αντικαρκινικού Ιδρύματος με σκοπό την πρόληψη και καταπολέμηση των νεοπλασματικών νοσημάτων.
Το όνειρό τους υλοποίησε ο σπουδαίος Άγγελος Μεταξάς, ο οποίος με τις ιδιόγραφες διαθήκες του από 2.11.1942 και 15.04.1954, δώρισε ένα μεγάλο ποσό στη μνήμη των γονιών του Σπύρου και Δέσποινας και με την καθοδήγηση του Γεωργίου Κατσαφάδου, πολιτικού αλλά και μάχιμου ιατρού χειρουργού.
Για τις αρχές λειτουργίας του οι θεμελιωτές συνεργάσθηκαν με τον Γεώργιο Παπανικολάου ο οποίος είχε πλούσια εμπειρία από ανάλογα ιδρύματα στο εξωτερικό. Μάλιστα, ο ίδιος αυτοπροσώπως επισκέφθηκε τα αρχικώς επιλεγέντα οικόπεδα και συμβούλευσε να επιλεγεί το προνομιακό από άποψη θέας οικόπεδο –στην πρώην έπαυλη Σκουλούδη- ενώ στην συνέχεια και για πολλά χρόνια διατηρούσε πυκνή αλληλογραφία παρακολουθώντας και συμμετέχοντας στην εξέλιξη του Νοσοκομείου.
Το 1967 ολοκληρώθηκαν οι βασικές υποδομές στο υπόγειο ενώ στο ισόγειο είχαν εγκατασταθεί οι Διοικητικές Υπηρεσίες και στον α’ όροφο τα εξωτερικά ιατρεία. Υπήρχαν μόνο δεκατρία “θωρακισμένα” κρεβάτια για νοσηλεία των ασθενών που λάμβαναν ραδιοϊσότοπα.
Όταν αρχίνισε να λειτουργεί, υπήρχαν εννέα ιατροί διευθυντές: οι χειρουργοί Αναξαγόρας Παπαϊωάννου και Βύρων Λισσαίος, ο Διονύσιος Ραζής παθολόγος-ογκολόγος, ο Γεώργιος Παπαδημητρίου, γυναικολόγος, ο Δ. Βεβελογιάννης ουρολόγος, η Ειρήνη Δρακοπούλου, κυτταρολόγος, η Αγγελική Κατραούρα, μικροβιολόγος, ο Α. Χατζηβασιλείου, βιοχημικός και ο Βασίλειος Σπυρόπουλος, ακτινολόγος/ακτινοθεραπευτής.
Σύντομα εντάχθηκαν στο δυναμικό του ιδρύματος ο θωρακοχειρουργός Γ. Ζέλλος, ο χειρουργός Β. Γεωργούλης, ο πλαστικός χειρουργός Β. Ζαμπάκος, ο γαστρεντερολόγος Ιω. Χριστοδουλόπουλος και ο Μαθιός Κωνσταντουλάκης, παθολόγος Αιματολόγος τον οποίο διεδέχθη ο Βασίλειος Σεϊτανίδης, Διευθυντής του Αιματολογικού Τμήματος που περιελάμβανε μια από τις πρώτες αυτοτελείς Αιματολογικές Κλινικές στην Ελλάδα-, το Αιματολογικό Εργαστήριο και την Αιμοδοσία.
Αρχικά με την ονομασία «Διαγνωστικό Θεραπευτικό Ίδρυμα Πειραιώς εις μνήμην Σπύρου και Δέσποινας Μεταξά» και στη συνέχεια ως «Αντικαρκινικό Ινστιτούτο Πειραιώς εις μνήμην Σπύρου και Δέσποινας Μεταξά» υπήρξε πρωτοπόρο ειδικά στην πρόληψη, διάγνωση και αντιμετώπιση του καρκίνου.
Μεγάλη έμφαση δόθηκε εξ αρχής στην πρόληψη, γι’ αυτό δημιουργήθηκαν εξωτερικά ιατρεία για νοσηλευόμενους και εξωτερικούς ασθενείς με συμβουλευτικό χαρακτήρα.
Για την αντιμετώπιση των διαγνωσμένων περιστατικών υπήρχαν δυο χειρουργικές κλινικές, ένα μεγάλο ακτινοθεραπευτικό Τμήμα, καθώς και παθολογική κλινική που πραγματοποιούσε χημειοθεραπείες (χημειοθεραπείες γίνονταν και στα άλλα Τμήματα, χειρουργικό, ακτινοθεραπευτικό κ.α).
Στο Τμήμα ραδιοϊσοτόπων πραγματοποιούνταν διαγνωστικές και θεραπευτικές επεμβάσεις, ενώ υπήρχε και γαστρεντερολογική κλινική, που επιτελούσε κυρίως διαγνωστικό έργο.
Δημήτρης Καπράνος