Ο ΜΕΓΑΣ ΚΑΝΩΝ

Την Πέμπτη εβδομάδα των Νηστειών ψάλλεται στους Ναούς ο Μέγας Κανών. Είναι ένας ύμνος βαθιάς συντριβής και μετάνοιας. Θέμα του είναι η πτώσις των πρωτοπλάστων, εξ αιτίας της αμαρτίας τους και η θερμή παρακίνησις των να επιστρέψουν στον ζώντα και αληθινόν Θεόν. Η διαπραγμάτευσις του θέματος είναι δραματική. Πρέπει ο αμαρτωλός άνθρωπος, να παρακινηθεί και να μιμηθεί η ψυχή του τις πράξεις των ευσεβών και να αποφύγει τις πράξεις των αμαρτωλών και ασεβών.

Τον Μεγάλο Κανόνα τον συνέθεσε ο Άγιος Ανδρέας, ο Ιεροσολυμίτης, αρχιεπίσκοπος Κρήτης. Ψάλλεται τμηματικά τις τέσσερις πρώτες ημέρες της Καθαράς εβδομάδας και ολόκληρος την Πέμπτη, της Ε΄ εβδομάδος της Μ. Τεσσαρακοστής. Είναι ένα εγερτήριον σάλπισμα, με σκοπό να φέρει τον άνθρωπο σε μετάνοια, για να έχει συναίσθηση της αμαρτωλότητάς του και να τον οδηγήσει σε συντριβή και μετάνοια, κοντά στον Χριστό.

Ο Μέγας Κανών ξεχωρίζει ανάμεσα στους πολλούς, για την πρωτοτυπία του και την έκτασή του. η οποία του έδωσε και αυτή την ονομασία Μέγας. Η αξία του από πλευράς θρησκευτικής είναι μεγάλη. Ο ποιητής ίσως συνέθεσε τον Κανόνα σε ηλικία προχωρημένη. Το τελευταίο τροπάριο του Μ. Κανόνα μας δίνει την δυνατότητα, να εξακριβώσουμε τον τόπο συγγραφής: «Την πόλιν σου φύλαττε, Θεογεννήτορ άχραντε».

Ο Μέγας Κανών από την αρχή φαίνεται, ότι προορίστηκε για την λατρεία. Αυτό συμπεραίνουμε από το ποιητικό είδος του και την σύνδεσή του με τις βιβλικές ωδές.

Σήμερα στην λειτουργική πράξη, που επικράτησε ο Μέγας Κανών, ψάλλεται στον Όρθρο της Πέμπτης της ε΄ εβδομάδας των Νηστειών.

Ο άγιος Ανδρέας αφιερώθηκε στον Θεόν από τα νεανικά του χρόνια. Ολόκληρη η ζωή του αναλώθηκε στην διακονία της Εκκλησίας.

Αναφέρουμε στίχους από το α΄ τροπάριο, ένα εκ των εννέα Ωδών. Του Μ. Κανόνα και ερμηνεία της α΄ωδής «Βοηθός και σκεπαστής εγένετό μοι εις σωτηρίαν, ο αληθινός Θεος μου. ούτος μου Θεός και δοξάσω Αυτόν. Θεός του Πατρός μου και υψώσω Αυτόν, ενδόξως γαρ δεδόξασται. Θα τον φυλάξω ψηλά στην καρδιά μου, αφού με δοξολογίες δοξάζεται, ενδόξως γαρ δεδόξασται».

Τα βιβλικά πρόσωπα, που χρησιμοποιούνται από τον ποιητή, κρίνονται ανάλογα με την συμπεριφορά τους προς τον Θεόν.

Θα αναφέρουμε σε μετάφραση στίχους από τον ειρμό της ε΄ ωδής:

«Από τα βαθιά χαράματα ξυπνώ, Φιλάνθρωπε και παρακαλώ: «Φώτισέ με και οδήγησέ με στην τήρηση των εντολών Σου. Και δίδαξέ με Σωτήρα, να κάνω το θέλημά Σου».

Αγαπητοί μου Αναγνώστες, ας δοξάζομε και εμείς τον Θεόν και πατέρα ημών, για να μας οδηγεί στην σωτηρία των ψυχών ημών.

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛA

Μαρία Τσακανίκα