ΠΑΙΔΙΑ ΣΤΟ ΤΡΑΜ

του Χαράλαμπου Δρακάτου

Προέδρου

της Πολιτιστικής Ενώσεως Περάματος

Τα χρόνια εκείνα τα παλιά, εδώ και πενήντα, εξήντα και εβδομήντα χρόνια πίσω, τόσο τα λεωφορεία των ΕΗΣ όσο και τα Τραμ Πειραιώς – Περάματος, οι επιβάτες τους από τις φροντίδες της βιοπάλης, ταξίδευαν σιωπηλοί. Δεν υπήρχαν βλέπετε τότε τα κινητά τηλέφωνα που έχουν όλοι σχεδόν –πλην εμού- οι επιβάτες και συνομιλούν ατελειώτως και παραθέτουν συνεχώς και επιμόνως τα «εν οίκω εν δήμω».

Στο εν λόγω βαγόνι του Τραμ του σημερινού χρονογραφήματος, άλλοι χάζευαν την εξωμαγιάτικη διαδρομή, άλλοι σκέφτονταν τα δικά τους, κι άλλοι περιέφεραν τα βλέμματά τους, περίβλεπτα γύρω.

Μα στη στάση Προσκόπων, μπήκε μια μητέρα με παιδιά κρατώντας το απ’ το χεράκι.

-Μια θέση για τη κυρία, φώναξε ο εισπράκτορας Ναπολέων Πετρόπουλος. Και αμέσως βρέθηκε η ζητουμένη θέση από έναν ναύτη δίοπο του Β.Ν. που ευχαρίστως προσέφερε τη θέση του. Και η θέση αυτή ήταν δίπλα σε μία άλλη κυρία που ταξίδευε κι αυτή με το παιδάκι της.

Και να αμέσως η σιωπηλή ατμόσφαιρα του βαγονιού, μετετράπη σε δροσερή, παιδική και χαρούμενη.

Πόσο γρήγορα έγιναν φίλοι τα παιδιά! Μοίρασαν τα χαμόγελα και τις λίγες καραμέλες τους, που τώρα γίνανε πολλές. Πόσο γρήγορα έπιασαν την κουβεντούλα κι οι μητέρες! Μιλούσαν σα να γνωρίζονταν χρόνια. Τι τους είπε ο γιατρός, τι κινδύνους πέρασαν τα παιδιά τον χειμώνα, τι πρέπει να κάνουν, πώς πρέπει να τα φροντίζουν για να ‘χουν πάντα υγεία και να ‘ναι χαρούμενα.

Ξαφνιάστηκαν οι επιβάτες, κι ο εισπράκτορας που παρακολουθούσε μ’ ενδιαφέρον την εξέλιξη των συζητήσεων. Σχεδόν άπαντες είχαν αφήσει πίσω τους την καταχνιά της κοπώσεως και την αρρώστια της αδιαφορίας. Η αγάπη των μητέρων και των παιδιών, χάρισε αναπάντεχα σ’ όλους τους επιβάτες μια μικρή χαρά, σαν εμπιστοσύνη στο μέλλον της ζωής.

Τους είχε αποσπάσει από την ψυχρή εσωστρέφειά τους, και πέτυχε να ημερέψει τις σκέψεις τους και τις βιοποριστικές μέριμνές τους. Έστησε ανάμεσά τους μια νέα ηθική της αγάπης, από την οποία δύσκολα έφευγαν και οι πιο χειροβίοτοι.

Το παιδικό χαμόγελο, η ήρεμη αθώα ματιά των παιδιών ιδίως, δημιουργούσαν μια νέα χαρούμενη ιδιότυπη κοινωνική συμπεριφορά που εντυπωσίαζε θετικά και άφηνε ίχνη βαθιά. Υπήρχε τώρα στην ατμόσφαιρα του βαγονιού, μεγάλη και μοναδική τομή, αθώας παιδικής νεότητας, με ξεχειλίζων πνευματικό σφρίγος. Αυτό το νεανικό παιδικό σφρίγος γεννούσε σ’ όλους, γαλήνη, ηρεμία, νοσταλγία και αισθήματα αγάπης που εισερχόμενα μέσα τους τίναζαν την σκόνη της καθημερινής των τύρβης.

Και να σου ο εισπράκτορας ο Ναπολέων να χαμογελά και να χαίρεται την όλη χαρούμενη ατμόσφαιρα, που πάντα ή και καθόλου συμβαίνει στα Τραμ και τα λεωφορεία.

Και να σου και ο Νικόλαος Βασιλάκης ο διευθυντής του 1^ου (και μοναδικού τότε, 1958) Δημοτικού Σχολείου Περάματος να καταλήγει επιγραμματικά και θυμοσοφικά, όπως το συνήθιζε, εξ επαγγέλματος.

-Τι τα θέλετε, τι τα γυρεύετε. Τα παιδιά είναι αφιερωμένα στη χαρά, κι η χαρά τους είναι αφιερωμένη σε κοινούς σκοπούς, άλλ’ αμείβονται γι’ αυτή τους την αφιέρωση, ώστε το πνεύμα τους, απελευθερωμένο από ολικές μέριμνες και σκοτούρες, μένει απερίσπαστο στη χαρά και τη πραότητα.

Μα το λόγο τώρα παίρνει κι ο Παπά Κώστας Τσάμης ο Κουλουριώτης, ο εφημέριος του Ιερού Ναού Αγίου Γεωργίου Περάματος, που σημειωτέο είχε την πιο γλυκιά μελωδική ψαλτική φωνή, απ’ όλους τους ιερείς που λειτουργήσανε στο Πέραμα, παλαιούς και νέους.

-Σωστά τα πες δάσκαλε, αλλ’ ας μου επιτραπεί και γω να συμπληρώσω.

-Ο Κύριος είπε ότι τα παιδιά είναι εικόνα του πραγματική και γνήσια∙ και πως πρέπει όλοι μας να γίνουμε όπως αυτά. Πρώτον μεν λοιπόν τα παιδιά θα κληρονομήσουν την γην και δεύτερον ο Κύριος προστατεύει ιδιαιτέρως τα παιδιά και ένεκα του του καθιστούν ακινδύνους, και αυτούς τους εχθρούς των. Διότι σαφώς το Πνεύμα βεβαιώνει, ότι αναλαμβάνει πραείς ο Κύριος, ταπεινά δε (δηλαδή καταβάλλει και συντρίβει αμαρτωλούς έως γης» Ο Κύριος «οδηγήσει πραείς εν κρίσει, διδάξαι πραείς οδούς αυτού» βεβαιώνει πάλιν το Άγιο Πνεύμα.

Στο σημείο αυτό επενέβη ένας ναύτης που υπηρετούσε στο Β.Π. ΝΙΚΗ (Βασιλ. Πολεμικό Νίκη).

-Πάτερ έχω μια απορία!!

-Να την ακούσω παιδί μου.

-Είπατε ότι τα παιδιά θα κληρονομήσουν την γη. Πώς θα γίνει αυτό αφού είναι ανήλικα;

-Μάλιστα! Κατ’ αρχάς δεν το είπα εγώ, ο Κύριος το λέει στην Αγία Γραφή και φυσικά ό,τι λέει ο Κύριος είναι η αλήθεια.

Και δεύτερον εδώ οι έννοιες δεν είναι υλικές, μπορεί να’ ναι ανθρωπομορφικές, αλά αναφέρονται στην άνω Ιερουσαλήμ, δηλαδή στην γη της ουρανίου βασιλείας, στον Παράδεισο.

-Ευχαριστώ πολύ, ευχαριστώ.

Και επεμβαίνει στην κουβέντα και ένας υπόλογος (υπαξιωματικός βήτα) και συμπληρώνει.

-Εκείνη η γη η επουράνιος Ιερουσαλήμ, λέγει ο Μέγας Βασίλειος, ου γίνεται των μαχομένων λάφυρων, άλλα μακροθύμων και πράων ανθρώπων πρόκειται κληρονομία.

Έκπληκτος ο Παπά Τσάμης γυρίζει και του λέει.

-Μπράβο παιδί μου, μπράβο, σίγουρα έχει θεολογική παιδεία.

-Βεβαίως, έχω, ολίγη μεν, αλλά ικανήν.

-Δηλαδή;

-Είμαι απόφοιτος της θεολογικής σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

-Α! μάλιστα, έτσι εξηγείται. Σε παρακαλώ πέρασε από τον Ναό, να γνωριστούμε καλλίτερα. Σε χρειάζομαι.

-Και βέβαια, μεθαύριο με την εξόδου.

-Ωραία, πολύ ωραία παπά Κώστα, αλλ’ ας αφήσουμε ένα χώρο ελεύθερο στα παιδιά που πρωταγωνιστούν σήμερα, τώρα στην ομορφιά και στην διατήρηση της αρμονικής χαράς. Και απευθυνόμενος στα παιδιά τα ρωτά.

-Τι τάξη πηγαίνετε σχολείο;

-Δευτέρα, Δευτέρα και τα δύο μαζί απαντούν.

-Α! μάλιστα, έχετε δηλαδή τη κυρία Ανθή δασκάλα.

-Μάλιστα, μάλιστα κ. Διευθυντά. Τα παιδιά είχαν αναγνωρίσει τον Διευθυντή τους.

-Προχθές λοιπόν, τη Δευτέρα, είχαμε πάει, όλο το σχολείο εκδρομή, στα Πεύκα (ο σημερινός χώρος της πρόνοιας, τότε ήταν πευκώνας) και όλες οι τάξεις μάθανε ένα τραγούδι. Εσάς η δασκάλα σας πιο τραγούδι σας έμαθε;

Σηκωθήκανε αμέσως τα παιδιά, ο Παύλος Αλευρομάγειρος και ο Χρήστος Μπούζας και με ζωηρές κινήσεις τραγούδησαν δυνατά, μελωδικά.

-Μια ωραία πεταλούδα, μια ωραία πεταλούδα…..στο λιβάδι μια φορά. Λάμπουν κόκκινες πιτσίλες, λάμπουν κόκκινες πιτσίλες…..στα γαλάζια της φτερά….τραλαλά….τραλαλά…τραλαλά….

Αυτό ήταν! Παίρνουν φόρα δύο ναύτες του Β. Ν εικοσάρηδες, σηκώνονται πάνω και χοροπηδούν ρυθμικά τραγουδώντας κι αυτά.

Ήταν ένα μικρό καράβι…ήταν ένα μικρό καράβι… που ήταν αταξίδευτο, που ήταν αταξίδευτο…οε, οεεε, οεεε!

Πώς το λέγαν το καράβι, πώς το λέγαν το καράβι; Τρεις ναύτες χορωδιακά. ήταν η ευκαιρία βρε (έτσι ελέγετο τότε το πολεμικό φρεγάτα, που πήγαινε τους εξοδούχους του Β. Ν από Ναύσταθμο-Πειραιά). Αρματωλός, Τομπάτζης, Αποστόλης, Μαχητής οεοεεεε!! Άλλοι τρεις ναύτες χορωδιακά!!!!

Ήταν ή δεν ήταν χαρούμενη η ατμόσφαιρα τότε του Τραμ; Ήταν και παραήταν. Ώσπου και ο οδηγός ο Παπαδόγγονας συμμετείχε και αυτός τραγουδώντας.

-Τραμ, τραμ, τραμ… που βούλιαξε ένα Τραμ!

Κι αυτός που τ’ οδηγούσε, τη σάμπα τραγουδούσε!