Υπερπλασία-Διόγκωση του προστάτη
Ο προστάτης είναι ένα όργανο που βρίσκεται μεταξύ της ουροδόχου κύστης και της ουρήθρας. Ενώ ο ίδιος δεν έχει τόσο άμεση σχέση με την ούρηση οι παθήσεις του λόγω της ανατομικής του θέσης δημιουργούν συμπτώματα που σχετίζονται με την ούρηση. Ο προστάτης έχει φυσιολογικά μέγεθος γύρω στα 20-30 κυβικά εκατοστά.
Σχεδόν σε όλους τους άντρες μετά τα 50 έτη ο προστάτης σταδιακά αυξάνει σε μέγεθος σε άλλους περισσότερο και γρηγορότερα και σε άλλους πιο σταδιακά και λιγότερο. Η αύξηση αυτή του μεγέθους οδηγεί στην εμφάνιση συμπτωμάτων από την ούρηση όπως συχνοουρία, δυσουρία (δυσκολία κατά την ούρηση), νυκτουρία (ο ασθενής παραπονιέται ότι σηκώνεται το βράδυ αρκετές φορές για ούρηση),διακοπτόμενη ούρηση, διπλή ακτίνα ούρησης, μειωμένη ακτίνα ούρησης και επιτακτικότητα (έντονη ανάγκη για ούρηση που δεν μπορεί να ανασταλεί).
Τα συμπτώματα της καλοήθους υπερπλασίας του προστάτη μπορεί να είναι τόσο έντονα που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής του ασθενούς τόσο σημαντικά που αναζητά ιατρική βοήθεια και αντιμετώπιση.
Η σοβαρή εξέλιξη των συμπτωμάτων μπορεί να είναι επίσχεση ούρων όπου ο ασθενής ενώ έχει γεμάτη την κύστη αδυνατεί να ουρήσει και τελικά τοποθετείται καθετήρας, η αιματουρία με την ούρηση αίματος ορατού με το μάτι,οι υποτροπιάζουσες εμπύρετες ουρολοιμώξεις, η εμφάνιση λίθων στην ουροδόχο κύστη ή ακόμα και η νεφρική ανεπάρκεια.
Η διάγνωση της υπερπλασίας προστάτη γίνεται με την λήψη ιστορικού από τον ουρολόγο για την πλήρη καταγραφή των συμπτωμάτων, με την απάντηση ειδικών ερωτηματολογίων από τον ασθενή για την αντικειμενική καταγραφή της βαρύτητας των συμπτωμάτων, από την δακτυλική εξέταση όπου ο ουρολόγος εκτιμά τον προστάτη και ως μέγεθος και ως σύσταση για τον αποκλεισμό παρουσίας καρκίνου του προστάτη, και από το υπερηχογράφημα όπου μετρείται ακριβώς το μέγεθος του προστάτη αλλά και το υπόλειμμα ούρων μετά την ούρηση.
Βασική εξέταση είναι η μέτρηση του PSA του ειδικού προστατικού αντιγόνου που δίνει πληροφορίες όσον αφορά την πιθανότητα ύπαρξης καρκίνου του προστάτη άρα καθορίζει και την αναγκαιότητα ή μη της πραγματοποίησης πολυπαραμετρικής μαγνητικής τομογραφίας προστάτη η οποία θα ανάδειξη την αναγκαιότητα διαπερινεϊκής Fusion βιοψίας προστάτη. Επιπλέον εξετάσεις που μπορεί να χρειαστούν για την διάγνωση και τον αποκλεισμό άλλων παθήσεων είναι η ουροομετρία για την διερεύνηση άλλων αποφρακτικών αιτιών ούρησης και η ουρηθροκυστεοσκόπηση όταν έχει προηγηθεί αιματουρία για τον αποκλεισμό καρκίνου της κύστης.
Η θεραπεία της υπερπλασίας εξαρτάται από την βαρύτητα των συμπτωμάτων. Σε ήπια υπερπλασία με πολύ λίγα συμπτώματα απλές τροποποιήσεις της καθημερινότητας του ασθενούς όπως για παράδειγμα η διατροφή η ποσότητα των υγρών που πίνει η ώρα που τα πίνει ή η κατανάλωση αλμυρών τροφών, αλκοόλ και καφέ μπορεί να βοηθήσουν στην βελτίωση των συμπτωμάτων.
Αν με αυτές τις τροποποιήσεις ο ασθενής εξακολουθεί να παραπονείται ότι τα συμπτώματα του επηρεάζουν την ζωή τότε στην θεραπευτική αντιμετώπιση προστίθεται φαρμακευτική αγωγή που έχει ως στόχο την δραστική βελτίωση των συμπτωμάτων.
Σε σοβαρή υπερπλασία προστάτη και βεβαία και σε περιπτώσεις που υπάρχει απόλυτη ένδειξη όπως η επίσχεση ούρων, η αιματουρία, η ύπαρξη πέτρας στην κύστη και η νεφρική ανεπάρκεια η θεραπεία είναι χειρουργική.
Αν και σε γενικές γραμμές το βέλτιστο είναι να αποφεύγονται οι επεμβάσεις εκεί που υπάρχει απόλυτη ένδειξή το είδος του χειρουργείου που θα επιλεχθεί εξαρτάται πρωτίστως από το μέγεθος του προστάτη, την ηλικία του ασθενή και την επιθυμία του ως προς την διατήρηση της εκσπερμάτισης.Οι επεμβάσεις της υπερπλασίας προστάτη δεν αφαιρούν όλο τον προστάτη αλλά μόνο το αποφρακτικό τμήμα αυτού,και δεν είναι ριζική προστατεκτομή όπως στον καρκίνο του προστάτη.Στις επεμβάσεις αυτές διατηρείται η στύση αλλά με εξαίρεση την εξάχνωση του προστάτη με υδρατμούς (Rezum τεχνική) σε όλες καταργείται η εκσπερμάτιση.Σε προστάτες με μικρό ή μεσαίο μεγεθος εως 60-70cc στον υπέρηχο οι τεχνικές μπορεί να είναι η turis διουρηθρική προστατεκτομή, η HOLEP διουρηθρική Laser προστατεκτομή και η εξάχνωση του προστάτη με υδρατμούς (Rezum).Η πιο συντηρητική τεχνική είναι το Rezum που εξαχνώνει μικρότερη ποσότητα προστάτη σε σχέση με τις άλλες τεχνικές, προσφέρει βελτίωση των συμπτωμάτων έστω και πιο συντηρητικά αλλά διατηρείται η εκσπερμάτωση.Οι άλλες δύο τεχνικές είναι πολύ πιο επιθετικές αφαιρώντας ένα σημαντικό τμήμα του προστάτη δίνοντας συνήθως οριστική λύση ωστόσο με το τίμημα της απώλειας της εκπσπερματισης.Σε μεγάλους προστάτες άνω των 80-100cc οι τεχνικές που δίνουν πραγματική λύση είναι η HOLEP Laser προστατεκτομή και η λαπαροσκοπική αδενοματεκτομή καθώς το μεγάλο μέγεθος απαιτεί τεχνικές που να αφαιρούν γρήγορα και αποτελεσματικά ένα μεγάλο μέρος του προστατικού αδενώματος ώστε να υπάρχει ουσιαστική βελτίωση.
Ολοκληρώνοντας είναι σημαντικό να αναφερθεί ξανά πως το βέλτιστο είναι η αποφυγή των επεμβάσεων οι οποίες μάλιστα πότε δεν πρέπει να γίνονται προληπτικά, αλλά όταν είναι αναγκαίο να γίνουν, η επιλογή θα πρέπει να γίνεται με βάση το μέγεθος του προστάτη, την ηλικία του ασθενή και την επιθυμία διατήρησης της εκσπερμάτωσης, για αυτό είναι αναγκαίο οι ασθενείς να απευθύνονται σε εξειδικευμένα κέντρα που εφαρμόζουν όλες τις τεχνικές και η επιλογή να μην γίνεται με βάση την διαθεσιμότητα της τεχνικής ή την εκπαίδευση του ιατρού
Δρ.Ιωάννης Σ. Καταφυγιώτης MD,PhD,FEBU,FECSM
ΧΕΙΡΟΥΡΓΟΣ ΟΥΡΟΛΟΓΟΣ-ΑΝΔΡΟΛΟΓΟΣ
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών
Fellow of the European Board of Urology
Fellow of the European Committee of Sexual Medicine
Μετεκπαιδευθείς εις Carl Gustav Carus,Δρέσδη,Γερμανία
Μετεκπαιδευθείς εις Hadassah Medical Center, Israel
Απόφοιτος Αμερικανικής Ενδοουρολογικής Εταιρείας