Υιοθετώντας την υπερβολή και χάνοντας την ουσία
Μεγάλωσα σε ένα σπίτι που σεβόταν τις παραδόσεις και τις κρατούσε. Με γονείς αυστηρούς, κάτι που δεν πολυάρεσε, αλλά προσηλωμένους σε εκείνα που κράτησαν όρθια την Ελλάδα.
Στο σπίτι, λοιπόν, περιμέναμε τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά, σαν μια περίοδο που άρχιζε όταν έμπαινε για τα καλά ο Δεκέμβριος και όχι… δυο μήνες πριν. Οι δρόμοι φωτίζονταν μετά τα Νικολοβάρβαρα, με λίγα, προσεγμένα λαμπάκια και οι άνθρωποι έβρισκαν τον χρόνο να σταματήσουν, να κοιταχτούν, να μιλήσουν για τις γιορτές και για το πώς θα τις περάσουν.
Σήμερα όλα δείχνουν ότι βιαζόμαστε να ζήσουμε ό,τι όμορφο έχει μείνει, προτού καν φθάσει η ώρα του. Τα “προεόρτια”, αρχίζουν από τον Νοέμβριο, ίσως και από τον Οκτώβριο και μοιάζει σαν να προσπαθούμε να υποκαταστήσουμε δια της υπερβολής εκείνο που χάσαμε σε ουσία.
Ίσως να φταίει ο ρυθμός της εποχής. Τρέχουμε διαρκώς, λες και κάποιος κρατά χρονόμετρο πάνω από το κεφάλι μας. Η καθημερινότητα έγινε ατελείωτη λίστα από υποχρεώσεις, στόχους, προθεσμίες. Κι επειδή δεν προλαβαίνουμε να ζήσουμε την ίδια τη στιγμή, προσπαθούμε να την φέρουμε νωρίτερα, να νιώσουμε λίγη χαρά πριν μας προλάβει η κόπωση.
Στολίζουμε νωρίτερα, ψωνίζουμε νωρίτερα, προετοιμαζόμαστε με τρόπο σχεδόν αγχωτικό, σαν να θέλουμε να εξασφαλίσουμε ότι δεν θα χάσουμε τίποτε από την μαγεία. Κι όμως, δυστυχώς, όσο την ψάχνουμε πιεστικά, τόσο περισσότερο την απομακρύνουμε.
Οι παλιές μας συνήθειες, αυτές που κάποτε έδιναν χρώμα στις ημέρες του Δεκεμβρίου, σιγά – σιγά ξεθωριάζουν. Ποιος φτιάχνει με τα χέρια του μελομακάρονα και κουραμπιέδες, αντί να τα αγοράζει έτοιμα; Θυμάμαι, που έβγαζε η μάνα μας το τετράδιο με τις συνταγές της Υδραίας γιαγιάς και το σπίτι μύριζε ανθόνερο, φρέσκο βούτυρο και μπαχαρικά. Ακόμη και σήμερα, με το ίδιο τετράδιο πορευόμαστε. Με το ανθόνερο και το μέλι από το χωριό.
Πόσα παιδιά θα ακούσουν σήμερα ιστορίες από τους παππούδες για τα παλιά, τους καλικάντζαρους, που δεν ήταν “ξωτικά” του Άη Βασίλη, που έρχεται πλέον από το Ροβανιέμι κι όχι από την Καισάρεια;
Τότε, το έθιμο δεν ήταν υποχρέωση. Ήταν τρόπος ζωής. Ήταν ευκαιρία να έλθουμε πιο κοντά, να ανταμώσουμε ο ένας τον άλλον, να μοιραστούμε ζεστασιά. Σήμερα, γίνονται όλα γρήγορα, σχεδόν πρόχειρα. Στολίδια από το σούπερ μάρκετ, ευχές με copy-paste, δώρα παραγγελία με ένα κλικ. Εύκολα, γρήγορα, αλλά συχνά άδεια από συναίσθημα.
Ίσως γι’ αυτό νοσταλγούμε το παρελθόν. Όχι επειδή ήταν καλύτερο, αλλά επειδή ήταν λιγότερο γρήγορο, λιγότερο αγχωτικό, πιο ανθρώπινο, πιο αληθινό.
Επειδή οι άνθρωποι είχαν την πολυτέλεια του χρόνου, κάτι που το διαπιστώνουμε εύκολα τώρα. Επειδή η αναμονή ήταν μέρος των εορτών, όχι κάτι που προσπαθούσαμε να αποφύγουμε.
Προς Θεού, δεν λέω να καταργήσουμε τις νέες συνήθειες, αλλά να ξαναβρούμε μέσα τους την ουσία. Να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να περιμένει λίγο, να αφήσει την μαγεία να έλθει στην ώρα της. Να θυμηθούμε ότι τα Χριστούγεννα δεν είναι η βιασύνη, αλλά η προσμονή. Δεν είναι τα στολίδια, αλλά οι άνθρωποι.
Να δούμε καθαρά ότι ακόμη κι αν αλλάζουν οι εποχές, η ζεστασιά που φέρνουν αυτές οι γιορτές μπορεί πάντα να μας περιμένει.
Αρκεί να της δώσουμε τον χρόνο που της αξίζει.
Δημήτρης Καπράνος