Μια πολύ ξεχωριστή εκδήλωση με εξέχοντες ομιλητές από τους τομείς της ψυχολογίας, των εικαστικών, του πολιτισμού, και την παρουσίαση μασκών από κάθε γωνιά του, πλανήτη, είχαμε την ευκαιρία να απολαύσουμε στον Παρνασσό.
Αρχικά έγινε μια εισαγωγή στο θέμα, που μας ενδιαφέρει άμεσα, αφού και εμείς υπήρξαμε πρωτοπόροι της θεατρικής μάσκας, της άλλης μεγάλης κατηγορίας αυτού του τόσο σπουδαίου και ανεξερεύνητου, στην ουσία πολιτισμικού στοιχείου, τόσο βασικού στις πρώτες κοινωνίες των ανθρώπων.
Και είναι και θα παραμείνει κατά τη γνώμη μου αδύνατο να συλλάβουμε εμείς αυτό που συνελάμβαναν οι κατασκευαστές και οι χρήστες αυτών των μασκών.
Όπως όταν βρίσκονται δύο άνθρωποι σε ένα δωμάτιο και συνομιλούν ή και σιωπούν εκτός από αυτά που γίνονται αισθητά υπάρχουν και πλήθος άλλα πράγματα που συμβαίνουν και που βρίσκονται ανάμεσα στις λέξεις, μέσα στη σιωπή, σε όλο αυτό το μεταξύ που υπάρχει ανάμεσα στους συνομιλητές και στην περιρρέουσα ατμόσφαιρα, όπως λέμε καμιά φορά.
Οι μάσκες επιχειρούσαν να συγκροτήσουν μια τάξη στον ορατό και τον αόρατο κόσμο, να επικαλεστούν δυνάμεις αγαθοεργές για θεραπευτικούς σκοπούς ή για τελετουργίες ή να εκδιώξουν τα αιωνίως παρόντα κακά πνεύματα.
Αυτά τα πνεύματα που κυρίως είναι χθόνια επιχειρούσαν να τα εξορκίσουν οι μάγοι της φυλής, οι σαμάνοι μέσω τελετουργικών μασκών. Φυσικά χρησιμοποιούσαν και την μουσική και τον χορό. Είχαμε την ευκαιρία να απολαύσουμε αφρικανική μουσική με παραδοσιακά όργανα αλλά και περφόρμανς επίσης εμπνευσμένη από αυτόν τον άγνωστο μαγικό κόσμο.
Πολλές φορές κατά το παρελθόν η Δύση προσπάθησε να εισάγει αυτήν την κουλτούρα. Εικαστικοί όπως ο Πικάσσο εμπνεύστηκαν και δημιούργησαν πολλά έργα χρησιμοποιώντας τα αρχέτυπα των πολιτισμών της Ελλάδας και της Ανατολής, της Αφρικής. Η Τέχνη είναι αυτή ένας τρόπος εξορκισμού.
Αλλά εδώ νομίζω τίθεται το καίριο ερώτημα: Με ποια πρόθεση προσεγγίζουμε αυτό το τόσο λεπτό και «επικίνδυνο» ζήτημα επειδή ακριβώς μιλάμε για δυνάμεις αόρατες που μπορούν είτε να μας βοηθήσουν είτε να μας καταστρέψουν. Και επειδή από αυτά που βλέπω γύρω μου δεν είμαι καθόλου σίγουρη για τις καλές προθέσεις που υπάρχουν γιαυτό θα έλεγα ότι το ζήτημα καταλήγει και πάλι που αλλού; Στον Σωκράτη και στην Αυτογνωσία.
Οπότε το μπαλάκι σε καθέναν από εμάς. Δεν υπάρχει τίποτα άλλο.
Έτσι λοιπόν βιώνουμε την πλήρη αδράνεια των θεσμικών και πολιτικών δυνάμεων και την επικράτηση του τεχνολογικού «Πολιτισμού» ο οποίος ενώ είναι παντογνώστης και παντοδύναμος αδυνατεί να απαντήσει στα βασικά και ουσιώδη ανθρώπινα ζητήματα, οδηγώντας τον σημερινό άνθρωπο στο άγχος, την κατάθλιψη και σε πλήθος άλλα σωματικά και ψυχολογικά προβλήματα, για τα οποία νομίζει ότι ευθύνεται ο ίδιος ενώ εν πολλοίς φταίει όλο αυτό το άγνωστο, δαιδαλώδες σύστημα μέσα στο οποίο έχει εμπλακεί.
Η λύση υπάρχει και βρίσκεται στην αλλαγή οπτικής γωνίας. Ας ξεβολευτούμε λοιπόν και ας αρχίσουμε να βλέπουμε τα πράγματα από μιαν άλλη σκοπιά.