Θεός – Θεώμαι – Θεωρία – Θέατρο και Θείο Δράμα
Είναι σαφής η σχέση και η σύνδεση αυτών των λέξεων, που έχουν ως πρώτο γράμμα το «Θεϊκό» θήτα και είναι θεϊκό κά τη γνώμη μου λόγω του σχήματος που του έδωσε ο άγνωστος κατασκευαστή του Ελληνικού Αλφαβήτου -άλλη θεϊκή ενέργεια και αυτή- που είναι ένας κύκλος –το όλον- χωρισμένος στη μέση γιατί οι Θεοί εκεί στη μέση του σύμπαντος βρίσκονται ώστε να επικοινωνούν με το άνω και το κάτω. Το άνω είναι του άρρητου Όντος και του κάτω του δικού μ ας κόσμου.
Πρέπει να παρατηρήσουμε ότι καμία γλώσσα δεν το έχει αντιγράψει. Στα λατινικά μεταφέρθηκε D στα Αγγλικά με δύο Γράμματα ΤΗ, ενώ τον θεό οι άγγλοι, ως γνωστόν τον ονομάζουν GOD που είναι αναγραμματισμός του DOG (κυν) που είναι αστερισμός με λαμπρό αστέρι τον Σείριο. Γιατί;
Μα ο Σωκράτης πάντα δεν είχε ως επιφώνημα: «Μα τον Κύνα;» Πάλι γιατί είναι από τα ανεξερεύνητα μυστήρια της αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας, που θα έπρεπε να απασχολούν τους ειδικούς αλλά και μη ειδικούς αφού οι ειδικοί πολλές φορές έχουν σοβαρότερες ασχολίες, όπως να διαστρεβλώσουν την ιστορία και την φιλοσοφία μας και την γλώσσα μας για λόγους που εκείνοι ξέρουν καλλίτερα…
Αλλά ας επανέλθουμε στο παιχνίδι των γραμμάτων, έχουμε λοιπό σε όλες τις λέξεις της επικεφαλίδας δεύτερο γράμμα το Ε του ΕΙΝΑΙ και του ΕΣΤΙ το ΩΜΕΓΑ, δηλαδή το μεγάλο Όμικρον το Ρ της Ροής κλπ.
Στο Θέατρο υπάρχουν όλα αυτά γιατί ξέρουμε ότι στο αρχαίο θέατρο παρουσιαζόταν όλος ο κόσμος: Ο Θεϊκός, ο Ανθρώπινος, η ροή των γεγονότων και των πράξεως μέσα στην οποία βρίσκονταν όλες οι αιτίες και τα αποτελέσματα, το ορατό αλλά και το αόρατο. Αυτή ήταν η τεράστια δύναμη και η Μαγεία του Αρχαίου θεάτρου γιαυτό και η θεραπευτική και μορφωτική του αξία είναι διαχρονική και ασύγκριτη, επειδή δίνει την δυνατότητα στον θεατή να θεάται το όλον. Το εντός και του εκτός του και να μεταβαίνει από την χρονικότητα στην αιωνιότητα με βοηθό τον από μηχανής Θεό – άλλο σπουδαίο εφεύρημα του αρχαίου ελληνικού θεάτρου, για να γνωρίσει τις αιώνιες ιδέες, τις ηθικές αξίες, την ανάγκη, την μοίρα που κυβερνούν τα ανθρώπινα και να αναστοχαστεί την δική του ύπαρξη, να αναμετρηθεί με τα προβλήματα και τα ερωτήματά του και στο τέλος αν είναι τυχερός και εργαστεί πολύ σκληρά, να βρεί τη λύτρωση μέσω της κάθαρσης που είναι και ο τελικός σκοπός σε κάθε αρχαίο έργο.
Αυτά και άλλα πολλά μπορεί να τα αντιληφθεί κανείς όταν δει το θέατρο όχι απλά σαν μια μορφή τέχνης ή ψυχαγωγίας, αλλά και ως κάτι ανώτερο και σοβαρότερο. Γιαυτό και η παιδαγωγική αξία του θεάτρου είτε ως προς τον θεατή είτε ως προς τον ηθοποιό, είναι ανυπέρβλητη. Ο θεατής στο αρχαίο θέατρο καλείται να συμπάσχει με τον ηθοποιό, να ταυτιστεί τόσο πολύ μαζί του, ώστε όλα τα πάθη και τις περιπέτειές του να τα θεωρήσει δικά του, γιατί ΕΙΝΑΙ ΔΙΚΑ ΤΟΥ ειδικά όταν νομίζει ότι αυτός διαφέρει, ότι είναι καλλίτερος ΜΟΝΟ ακολουθώντας αυτή τη διαδικασία θα μπορέσει να βιώσει την κάθαρση. Και εδώ ερχόμαστε να κάνουμε μια «αναγκαστική» παραβολή με τα Θεία Πάθη της Μεγάλης Εβδομάδας και την Ανάσταση, τα οποία παρακολουθούμε μεν αλλά δεν τα βιώνουμε. Γιαυτό και το νόημά τους χάνεται. Διαλύεται και εξαφανίζεται μέσα στις διάφορες δραστηριότητες και προετοιμασίες μας, όπως και της Μάρθας, που ενώ ο Ιησούς Βρισκόταν μέσα στο σπίτι της, εκείνη περί άλλων ετύρβαζε, νομίζοντας ότι αυτά τα άλλα ήταν τα σημαντικά και ότι αυτή εργαζόταν ενώ η αδελφή της Μαρία είχε επιλέξει να κάθεται και να ακούει τον επισκέπτη τους.
Πόσοι από εμάς ακολουθούν το παράδειγμα της Μάρθας και πόσοι της Μαρίας; Ας το αναλογιστούμε ειδικά κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας αλλά φυσικά και κάθε μέρα του χρόνου γιατί ο Χριστός είναι πάντα εκεί για να μας επισκεφτεί αρκεί να του ανοίξουμε την πόρτα της καρδιάς μας και να αφεθούμε στα λόγια του.
Έτσι λοιπόν παρακολουθούμε το Θείο Δράμα μέσα από τα Ευαγγέλια, τους Ύμνους, τα Εγκώμια αλλά ως «σκηνές» με την τελετή του Νιπτήρος, την Σταύρωση, τον Επιτάφιο και βεβαίως τον θρίαμβο της Αναστάσεως. Όμως η αλήθεια είναι ότι δεν τα βιώνουμε ως δικά μας πάθη, αλλά ως πάθη του Ιησού που σταυρώθηκε για μας και αναστήθηκε. Έτσι κάνουμε Ανάσταση αλλά δεν τη βιώνουμε, εφ’ όσον δεν βιώσαμε και τα πάθη.
Πλήρης απονοηματοποίηση των ιερών και οσίων λοιπόν , οπότε ας μην αναζητάμε πουθενά αλλού το νόημα –αν θέλουμε να το βρούμε- παρά μόνο μέσα μας, γιατί μόνο εκεί υπάρχει. Όλα τα άλλα είναι «Θέατρο» με την κακή έννοια που έχει προσλάβει των υποκριτικών πολιτικών και κοινωνικών εκδηλώσεων, των αψηχολόγητων διαπροσωπικών σχέσεων, των μάταιων συγκρούσεων και γενικά του παραλογισμού.
Βαρβάρα Τσιάλτα