Θα πρέπει να γυρίσουμε πίσω, στα χρόνια της σιωπηρής φίμωσης κάθε δημοκρατικής φωνής για να καταλάβουμε την ανάγκη του ανήσυχου – ανεξαρτήτου ηλικίας – Πειραιώτη να γίνει συμμέτοχος, θαμώνας, φίλος και θαυμαστής ενός ιδιαίτερου χώρου ελεύθερων καλλιτεχνικών και πνευματικών εκδηλώσεων, μιας λέσχης γραμμάτων και τεχνών που λειτούργησε σαν «αζιμούθιο για την ανακάλυψη των ανθρώπων μεταξύ τους».
Μιλάμε για τη ΣΤΟΑ, έτσι όπως τη θυμούνται αμέτρητοι συμπολίτες μας που πέρασαν κοντά της αξέχαστες στιγμές δημιουργίας.
Μάρτης του 1969: Διάχυτη επικρατούσε η ανάγκη των νέων της εποχής που πριν τη δικτατορία είχαν κάποια πολιτική δράση, να οργανωθούν πάλι σε μια ανάλογη διακριτική κίνηση.
Στο προσωπικό γραφείο του Δημήτρη Σταματάκη, στον πρώτο όροφο του οικήματος της Δ. Γούναρη και Νικήτα, μαζεύονταν αρκετοί φίλοι σχηματίζοντας έναν πυρήνα που αναζητούσε μια τέτοια διέξοδο έκφρασης.
Φτιάχτηκε λοιπόν το «Ντισκ Κλαμπ», με ποιητικές, μουσικές βραδιές, παρουσιάσεις βιβλίων, συζητήσεις «για να φορμάρουν τη συλλογικότητα και να μη δίνουν στόχο στις Αρχές».
Συχνά στις αργίες κατέβαιναν και τραγουδούσαν ο Γιώργος Ζωγράφος (από τις Εσπερίδες) και ο Γιάννης Αργύρης (από την Απανεμιά).
Το καλοκαίρι του ’70 η ιδέα είχε πια ωριμάσει. Για να πραγματοποιήσει τους στόχους του και να λειτουργεί με πιο επαγγελματική σχέση ο Σταματάκης άνοιξε στο Πασαλιμάνι, Ακτή Τρ. Μουτσοπούλου 38, με άδεια καφετέριας, τη ΣΤΟΑ, ισόγειο, υπόγειο και πατάρι με αίθουσα τέχνης, εντευκτήριο, μπαρ, βιβλία, δίσκους.
Γρήγορα η ΣΤΟΑ έγινε πόλος έλξης πολλών μελών από άλλους πειραϊκούς συλλόγους, σα λέσχη όπου ο καθένας είχε τη δυνατότητα να ξανοιχτεί και να οδηγήσει την κουβέντα προοδευτικότερα, προς τα αριστερά..
Στη ΣΤΟΑ βρήκαν το στέκι τους παλιοί καταξιωμένοι λογοτέχνες, καλλιτέχνες, όπως ο Μιχάλης Κατσαρός, ο Μποστ, ο ζωγράφος Τζούλιο Καΐμη, ο Χρήστος Λεβάντας, ο Σταμάτης Λαζάρου, ο Στέλιος Μπινιάρης, ο Στέλιος Γεράνης, ο Κώστας Θεοφάνους, ο Π. Κοντάκος, ο Δημήτρης Δάνης, ο Σταύρος Θανόπουλος, ο Κώστας Σούκας, ο Παπα-Πυρουνάκης, ο Δημήτρης Τηνιακός, η Βανιώ, ο Μιχάλης Νικολινάκος, ο Αντώνης Καραγιάννης.
Πολλοί απ’ αυτούς τιμούσαν το κρασί και τους μεζέδες του υπογείου μέχρις αργά τα ξημερώματα.
Από τη Χαλκίδα είχε κατεβεί και ο Σκαρίμπας στη ΣΤΟΑ.
Νέοι της γενιάς του ’60 που αναδείχτηκαν αργότερα ήταν ο Γιώργος Χρονάς, ο Παύλος Πέζαρος, ο Άκης Παράσογλου, ο Χάρης Μεγαλυνός, ο Τρύφων Ζαχαριάδης, ο Γιάννης Ρεμούνδος, η Ειρήνη Αλιφέρη,η Κατερίνα Κολλιού, Η Κατερίνα Μαριανού κ.ά.
