Παλιά Πειραϊκά λεωφορεία και τρόλεϊ
Σήμερα λοιπόν έχουμε ένα νοσταλγικό αφιέρωμα… Θα θυμηθούμε λεωφορειακές γραμμές, που συνεχίζουν να υπάρχουν, αλλά τότε τα δρομολόγια εκτελούνταν με λεωφορεία που σήμερα κοιτάζοντάς τα σε φωτογραφίες αναπολούμε μία άλλη εποχή…
Λεωφορείο 824 Πειραιάς – Αμφιάλη
Πρώτη γραμμή στο αφιέρωμα μας η γραμμή Νο 824 Πειραιάς – Αμφιάλη… Ξεκινούσε και τότε όπως και σήμερα από την πλατεία Καραϊσκάκη και ανηφόριζε στην Αμφιάλη.
Το λεωφορείο κυκλοφόρησε στο δυναμικό του πειραιώτικου ΚΤΕΛ στις 26 Αυγούστου 1958 και εργάσθηκε αδιάκοπα έως το καλοκαίρι του 1981, οπότε και αποσύρθηκε όχι επειδή κρίθηκε ακατάλληλο από τεχνικό κλιμάκιο του ΟΑΣ αλλά διότι ο ιδιοκτήτης του δεν ήθελε να καταστραφεί.
Όπως διαβάσαμε, το 5/190 αποσύρθηκε αλλά δεν πωλήθηκε σε παλιατζή. Χρησιμοποιήθηκε ως όχημα βοηθητικών εργασιών σε χωράφια στην Πελοπόννησο. Στο άρθρο ο οδηγός είχε πει ότι τότε η εποχή ήταν πολύ διαφορετική, αφού στο τέρμα στην πλατεία Καραϊσκάκη ένιωθες την θαλασσινή αύρα και το καθαρό θαλασσινό αεράκι και ανεβαίνοντας στην Αμφιάλη νόμιζες ότι είχες πάει σε χωριό με το οξυγόνο να σου κατακλύζει τα πνευμόνια.
Το αξέχαστο πράσινο λεωφορείο…
Πειραιά-Δραπετσώνα-Πέραμα Γραμμή 843
Αυτά είναι πιο γρήγορα από τα μπλε, έλεγε ο οδηγός του πράσινου Volvo SB 756, στο παιδάκι που μόλις τον είχε ρωτήσει. Και όντως ήταν. Ήταν πιο γρήγορα, πιο όμορφα, πιο καλοσυντηρημένα, πιο ακριβή στην αναχώρηση και άφιξή τους, ήταν τα λεωφορεία που είχε ο Στρατής Ανδρεάδης ως ιδιώτης και κρατικοποιήθηκαν με την μεταπολίτευση.
Τα θρυλικά για κάποιους, πράσινα λεωφορεία είχαν αρκετές διαφορές -γενικά- από τα υπόλοιπα μπλε. Μια από τις βασικές αυτές διαφορές ήταν πως επιχειρησιακά άνηκαν στον ΗΣΑΠ και όχι στον ΟΑΣΑ. Ίσως αυτός να ήταν και ένας λόγος που τα δρομολόγια τους ήταν πάντα στην ώρα τους και εμφανώς πιο καλοσυντηρημένα.
Στόχος των λίγων γραμμών που είχαν τα πράσινα λεωφορεία (μεταξύ αυτών Πειραιάς – Δραπετσώνα, Πειραιάς – Σύνταγμα και Πειραιάς – Άγιος Γεώργιος Κερατσίνι και Πειραιάς – Πέραμα), ήταν η ένωση της πρόσφατα ολοκληρωμένης γραμμής του ΗΣΑΠ (που είχε τερματικό σταθμό στον Πειραιά) με απομακρυσμένες περιοχές. Το κεντρικό τους αμαξοστάσιο βρισκόταν στην πλατεία Ιπποδαμίας στον Πειραιά. Ακόμη και σήμερα αν περάσεις από κει, βλέπεις μέσα μερικά εγκαταλελειμμένα πλέον Volvo. Εκεί, στο μεγάλο και ευρύχωρο αμαξοστάσιο, γίνεται προσπάθεια να στεγαστεί η αγορά του Πειραιά.
Γραμμή 040 Πειραιάς – Συνταγμα
Συνεχίζοντας με τις Πράσινές γραμμές η πιο θρυλική όλων ήταν το Πειραιάς – Σύνταγμα . Φήμες κυκλοφορούσαν πίσω στο 1980 πως ο οδηγός που θα έκανε σε μικρότερο χρόνο την γραμμή Λιμάνι Πειραιά – Σύνταγμα (γνωστή ακόμη και σήμερα με το κωδικό 040), την επόμενη μέρα κέρδιζε ρεπό!
Ας δούμε την ιστορία τους από την αρχή. Η παρτίδα των Volvo ήταν η δεύτερη στη σειρά. Η πρώτη παραλαβή έγινε το 1954 με 24 νέα πράσινα λεωφορεία Chausson γαλλικής κατασκευής. Το 1956 ολοκληρώθηκε η παραλαβή των Chausson με 12 ακόμη. Ήταν ένα διαδεδομένο λεωφορείο στη Γαλλία το οποίο αγαπήθηκε πολύ και στην Ελλάδα. Δούλεψε για πολλά χρόνια και οι εργαζόμενοι ήθελαν να τα αγοράσουν, στο τέλος, για να μην πάνε για παλιοσίδερα.
Παράλληλα με τον συνεχή εκσυγχρονισμό του ΗΣΑΠ γνωρίζουν μεγάλη αναγνώριση και οι γραμμές των πράσινων λεωφορείων, αλλά και οι οδηγοί τους. Όλοι από τότε είχαν αναγνωρίσει πως αυτές οι γραμμές είχαν κάτι το διαφορετικό. Ήταν συστηματικές με όλη την έννοια, και αυτό ακόμη και σήμερα είναι πρωτόγνωρο για το επιβατικό κοινό στην Ελλάδα.
Έτσι, το 1981 ο ΗΣΑΠ (που έχει ήδη παραγγείλει εδώ και 2 χρόνια περίπου), παραλαμβάνει 60 νέα λεωφορεία Volvo SB 756, ελληνικού αμαξώματος από το Σαρακάκη.
Πειραιάς – Δραπετσώνα Γραμμή 859
Η γραμμή διατηρείτε ακόμα και σήμερα απλά γίνεται από μικρό μπλε λεωφορείο και σε πιο αραιή συχνότητα αφού πλέον στην Δραπετσώνα πάνε το τρόλεϊ 20, τα λεωφορεία 833 – 832 – 875…
Τότε ήταν και αυτή η γραμμή ενταγμένη στον ΗΣΑΠ και τα πράσινα λεωφορεία. Την 1-1-2002 σταματά οριστικά η λειτουργία της μονάδας πράσινων λεωφορείων.
Αυτές οι γραμμές κατάφεραν κάτι πολύ σημαντικό. Να μετακινούν, όσο δούλευαν, το εργατικό δυναμικό του Πειραιά με ταχύτητα και ακρίβεια, και μπορώ να πω πως υποσυνείδητα μετέδωσαν την έννοια της συνέπειας σε χιλιάδες από εμάς. Γι’ αυτό και αγαπήθηκαν όσο καμία άλλη αστική γραμμή.
Γραμμή 904 Σιδ. Σταθμός Πειραιά – Φρεαυτύδα
Η πιο όμορφή διαδρομή του Πειραιά υπήρχε από πολύ παλιά και συνεχίζει βέβαια να υπάρχει! Είχε ως εκκίνηση το Σταθμό του Ηλεκτρικού Σιδηροδρόμου στο λιμάνι και ανέβαινε στο Κέντρο του Πειραιά κάνοντας το γύρω της Πειραϊκής και περνώντας από τη Ζέα και το Πασαλιμάνι επέστρεφε πάλι πίσω στο λιμάνι. Τελευταία λόγω εργασιών ΜΕΤΡΟ η αφετηρία έχει μεταφερθεί στην πλατεία Καραϊσκάκη.
Το λεωφορείο της φωτογραφίας θυμίζει λεωφορείο βγαλμένο από παλιά Ελληνική ταινία και η διαδρομή στα τότε τουριστικά παράλια του Πειραιά ήταν μία διαδρομή που την έκαναν πολύ Αθηναίοι που ήθελαν να δροσιστούν στα καθαρά τότε νερά της Φραττύδας.
Γραμμή 825 Λιμάνι – Αγ. Αντώνιο
Ακόμα μία διαδρομή που διατηρείτε μέχρι και σήμερα και έχει αφετηρία την πλατεία Καραϊσκάκη στο Λιμάνι και ανεβαίνει στον Άγιο Αντώνιο Αμφιάλης – Νεάπολης.
Στα παλιά λεωφορεία το χαρακτηριστικό ήταν το καύκαλο με τις ετικέτες… είχε ένα πρόσθετο μικρότερο κουτάκι, με την ένδειξη του αριθμού της διαδρομής, δημιουργώντας την εικόνα ενός βαθμιδωτού καπέλου.
Γραμμή 20 Τρόλεϊ Καστέλα – Πειραιάς
Τελειώνουμε με την πρώτη γραμμή τρόλεϊ, που κυκλοφόρησε στον Πειραιά, την Γραμμή 20 που ένωνε το κέντρο του Πειραιά με την διάσημη παραλία της Καστέλας τότε, τον Παρασκευά ή Παραλία Βοτσαλάκια όπως την ονομάζανε. Μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του 80 μάζευε την αφρόκρεμα της Αττικής, που ήθελε να λιαστεί και να κολυμπήσει, αφού αποτελούσε μία από τις λίγες οργανωμένες πλαζ.
Και η διαδρομή συνέχιζε από την πλαζ ως το σημερινό ΣΕΦ και ήταν ίσως μαζί με του 904 η πιο όμορφή διαδρομή σε όλη την Αττική, αφού διέσχιζε μετά την πλαζ, τη γραφική Καστέλα και περνούσε πάνω από το μαγευτικό Μικρολίμανο και κατέληγε στο Φάληρο στο τελείωμα της Τζαβέλα.
Τα τρόλεϋ με τα στρογγυλά φώτα, που ήταν σαν μάτια στον δρόμο και την στρογγυλοποιημένη οροφή έχουν μείνει χαραγμένη στην μνήμη των παλαιότερων…
Γιώργος Τσοχαντζής