Ι. Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου .Απιδέα Λακωνίας
Ανάδειξη πιθανής φιάλης αγιάσματος στον Ι. Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου (Μνημείο), στην Απιδέα.
Κατά την διαδικασία καθαρισμού (αποχωμάτωσης) μικρού λίθινου κτίσματος που βρίσκεται εντός του ναού και συγκεκριμένα στην δυτική τοιχοποιία του νάρθηκα, ανευρέθηκαν αρκετά θραύσματα κεραμικών, όπως στάμνες και πιάτα. Οι εσωτερικές διαστάσεις του κτίσματος που ομοιάζει με μικρή δεξαμενή, είναι, 100 εκ. X 90 εκ. X 76 εκ ύψος. Ο πυθμένας του κτίσματος έχει κατασκευαστεί από προσκολλημένες πλάκες και τα εσωτερικά του τοιχώματα διαφέρουν ως προς την δομή των υλικών. Επί της δυτικής πλευράς της δεξαμενής σε ύψος 35 cm, από τον πυθμένα φέρει ακανόνιστο πετρώδη βραχισμό (οι υπόλοιπες τρεις πλευρές έχουν επιχρισθεί με υδραυλικό κονίαμα τύπου κουρασάνι), εμφανίστηκε μία οπή παραλληλόγραμμου σχήματος προς την αριστερή γωνία, διαστάσεων 25 εκ. Χ 6 εκ. έως 8 εκ. Στην δε ανατολική του πλευρά, η τοιχοποιία φέρει συνολικό πάχος 64 εκ. και επιφανειακά καλύπτεται από μαρκεζόπλακα, εκ των οποίων τα 20 εκ. προς τα έσω είναι ακάλυπτα, κι ενδεχομένως στην αρχική του μορφή να υπήρχε σκαλοπάτι για καλύτερη πρόσβαση στο σημείο.
Το εκκλησιαστικό συμβούλιο ως όφειλε, προέβη στις δέουσες ενέργειες ενημερώνοντας άμεσα την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας, προκειμένου να επιληφθεί επί του θέματος και ως αρμόδια υπηρεσία να αποφανθεί εάν είναι φιάλη αγιάσματος ή κολυμβήθρα βαπτίσεως.
Ωστόσο η ανάδειξη αυτή απόκτησε ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς το καλοκαίρι του 2021 κατά τις εργασίες διάνοιξης αποστραγγιστικής τάφρου στην δυτική εξωτερική πλευρά της τοιχοποιίας του νάρθηκα, βρέθηκε εφαπτόμενος πλίνθινος υδαταγωγός, ο οποίος δεν αναδείχθηκε και ξανασκεπάστηκε σύμφωνα τις οδηγίες εκτέλεσης του έργου από την ΔΑΒΜΜ. Ως εκ τούτου, ο αγωγός αυτός εξυπηρετούσε δια φυσικής ροής την παροχέτευση ύδατος στην δεξαμενή από παλιά πηγή, που ενδεχομένως βρισκόταν στη θέση του σημερινού πηγαδιού της εκκλησίας, δυτικά και σε απόσταση 15 μ. από τον νάρθηκα.
Η μικρή αυτή δεξαμενή που βρίσκεται εντός του ενός εκ των τεσσάρων αψιδωμάτων της τοιχοποιίας του νάρθηκα, ίσως να ήταν ξεχωριστό κτίσμα στην δυτική πλευρά του αίθριου, που ενσωματώθηκε στο ναό (ως μυστηριακό σημείο στον χώρο), κατά την μετασκευή του νάρθηκα από ξυλόστεγο σε θολοσκεπή. Απόδειξη αυτού, η βυζαντινή τοιχογραφία που ανευρέθηκε στην εξωτερική όψη της πρώην δυτικής πύλης και καλύφτηκε μέρος αυτής από το σημείο της γένεσης του θόλου καθώς επίσης και από το πλίνθινο τόξο άνωθεν της αναδειχθείσας δεξαμενής (μάρτυρας), που κατασκευαστικά είναι πανομοιότυπο με την πλινθοδομή των δύο τόξων (μάρτυρες), της πρώην δυτικής πύλης.
Εντούτοις, επειδή το εκκλησιαστικό συμβούλιο γίνεται αποδέκτης ερωτημάτων επί του θέματος και σε σύντομο χρονικό διάστημα (1) ο Ιερός Ναός θα καταστεί επισκέψιμος, θέλουμε να σας γνωρίσουμε, ότι κατά πρώτη εκτίμηση των αρχαιολόγων μπορεί να προσδιορισθεί ως πιθανή φιάλη αγιάσματος, καθότι χωρίς την διενέργεια εξειδικευμένης αρχαιολογικής έρευνας δεν δύναται να αποδοθούν στοιχεία που θα τεκμηριώνουν ότι ήταν κολυμβήθρα βαπτίσεως. Κλείνοντας την ενημέρωση, θέλουμε να ευχαριστήσουμε ακόμη μία φορά την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας για την διαχρονική συνεργασία μας, που συμβάλει τα μέγιστα στην περεταίρω ανάδειξη των Χριστιανικών μνημείων του τόπου μας.
(1). Εντός των προσεχών ημερών το εκκλησιαστικό συμβούλιο με ανακοίνωσή του, θα ενημερώσει για την ημερομηνία επαναλειτουργίας του Ιερού Ναού της Κοίμησης της Θεοτόκου – Θυρανοίξια.