Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς…Η εξάμηνη οικονομική ανασκόπηση του κόστους του πολέμου σε Ελλάδα και Ευρώπη
Το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς από το γεγονός ότι ο πόλεμος στον Περσικό Κόλπο συμπληρώνει σε διάρκεια τον έκτο μήνα, συγκέντρωσε τα διαθέσιμα στοιχεία από την ΕΕ, ΕΚΤ, ΔΝΤ ΔΟΕ, Eurostat και ΕΛΣΤΑΤ, ώστε να κάνει μια οικονομική ανασκόπηση και μια εκτίμηση του κόστους για την Ελλάδα και την ΕΕ. Κατά τη διάρκεια των 6 μηνών καταγράψαμε ένα χρονοδιάγραμμα 6 διαφορετικών φάσεων και διακυμάνσεων κλιμάκωσης και αποκλιμάκωσης του πολέμου.
Για άλλη μια φορά επιβεβαιώνεται, ότι μια παρατεταμένη γεωπολιτική κρίση δεν περιορίζεται στα πεδία των συγκρούσεων, αλλά μεταφέρεται γρήγορα στις αγορές ενέργειας, στις θαλάσσιες μεταφορές, στον πληθωρισμό, στην κατανάλωση και τελικά, στον ρυθμό ανάπτυξης. Για την ΕΕ και την Ελλάδα, το εξάμηνο αυτό μπορεί να αποτιμηθεί ως μια νέα ενεργειακή και εμπορική διαταραχή, ίσως μικρότερη από την κρίση του 2022, αλλά αρκετά σοβαρή, ώστε να ανατρέψει τις αρχικές οικονομικές προβλέψεις για το 2026.
Η πρώτη και άμεση επίπτωση ήταν η άνοδος του ενεργειακού κόστους. Ο δραστικός περιορισμός των διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ οδήγησε σε άνοδο των τιμών του αργού πετρελαίου, των καυσίμων και του φυσικού αερίου.
Για την ΕΕ, η κεντρική εκτίμηση του πρόσθετου ενεργειακού λογαριασμού με τη συμπλήρωση του 6μήνου ανέρχεται περίπου στα 85 δισ. ευρώ. Πρόκειται για χρήματα που μεταφέρονται εκτός της ευρωπαϊκής οικονομίας για την αγορά ουσιαστικά των ίδιων και μικρότερων ποσοτήτων ενέργειας σε υψηλότερες τιμές.
Η δεύτερη επίπτωση αφορά στην ανάπτυξη της οικονομίας. Η ΕΕ αναθεώρησε προς τα κάτω την πρόβλεψη ανάπτυξής της για το 2026, στο 1,1%, ενώ η νέα ενεργειακή διαταραχή θεωρείται βασικός παράγοντας της επιβράδυνσης. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι ο πόλεμος μπορεί να αφαιρέσει περίπου 0,5% από το ΑΕΠ της Ευρωζώνης μέσα σε δύο χρόνια.
Παράλληλα, ο πληθωρισμός συνεχίζει να αποτελεί βασική απειλή. Η ΕΚΤ προβλέπει ότι ο πληθωρισμός θα κορυφωθεί περίπου στο 3% κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026, κυρίως λόγω της άμεσης μετακύλισης των υψηλότερων τιμών πετρελαίου στα καύσιμα, τα τρόφιμα και τα γεωργικά προϊόντα.
Για την Ελλάδα, το κόστος εκτιμάται πως στο εξάμηνο θα κυμανθεί στα 3 δισ. ευρώ. Από αυτά, περίπου 1,5 δισ. ευρώ αφορούν τον πρόσθετο ενεργειακό λογαριασμό, 600 εκατ. ευρώ την απώλεια τζίρου, 500 εκατ. ευρώ το κόστος μεταφορών και εφοδιασμού και 400 εκατ. ευρώ τη δημοσιονομική επιβάρυνση.
Η ναυτιλία για την Ελλάδα αποτελεί μια ειδική περίπτωση. Αφενός, η ακτοπλοΐα μας σίγουρα πλήττεται από τις τιμές των ναυτιλιακών καυσίμων. Αφετέρου, η ελληνόκτητη ποντοπόρος ναυτιλία επωφελείται από υψηλότερους ναύλους, παρά την αύξηση των κινδύνων, τα ασφάλιστρα, το κόστος καυσίμων και τη διάρκεια των ταξιδιών.
Τα βασικά στάδια του πολέμου έχουν περάσει μέχρι σήμερα 6 φάσεις. Η 1η φάση από τις 28 Φεβρουαρίου μέχρι 16 Μαρτίου χαρακτηρίζεται με τη στρατιωτική κλιμάκωση, την απότομη άνοδο του γεωπολιτικού κινδύνου και των ενεργειακών τιμών. Η 2η φάση από τα μέσα Μαρτίου μέχρι μέσα Απριλίου, εμφανίζει σοβαρές διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα. Η 3η φάση δημιούργησε προσδοκίες προσωρινής αποκλιμάκωσης και επέτρεψε στις αγορές να προσαρμοστούν με την προσωρινή αποκλιμάκωση και κατάπαυση του πυρός κατά τη διάρκεια του Μαΐου. Η 4η φάση του Ιουνίου μέχρι και τα μέσα Ιουλίου επιβεβαίωσε ότι η αβεβαιότητα θα είχε διάρκεια, παρά την έντονη διπλωματία. Η 5η φάση, από τα μέσα Ιουλίου, επανέφερε τη στρατιωτική κλιμάκωση με επανεμφάνιση επιθέσεων και υψηλό γεωπολιτικό κίνδυνο. Η 6η φάση του Αυγούστου, σύμφωνα με τις τελευταίες εξελίξεις από τη διακοπή του διπλωματικού διαλόγου, βρίσκει την παγκόσμια οικονομία αντιμέτωπη με τη νέα απειλή της οικονομικής «D-Day».
Ο πρόεδρος του Ε.Β.Ε.Π. και αντιπρόεδρος της ASCAME, Βασίλης Κορκίδης επισημαίνει: «Η ανασκόπηση του εξαμήνου επιβεβαιώνει ότι ο πόλεμος εξαρχής έχει μετατραπεί από στρατιωτική σύγκρουση σε οικονομικό παράγοντα. Σε Ευρώπη και Ελλάδα απαιτείται επειγόντως ενεργειακή διαφοροποίηση, επενδύσεις σε ηλεκτρικά δίκτυα και logistics hubs για ταχύτερη μετάβαση σε λιγότερο εισαγωγικό και περισσότερο παραγωγικό μοντέλο. Για το Ε.Β.Ε.Π., το βασικό συμπέρασμα του εξαμήνου είναι σαφές: η αβεβαιότητα απέκτησε τιμή. Η Ευρώπη και η Ελλάδα χρειάζονται επενδύσεις στην ενέργεια και την αγροδιατροφή, αλλά κυρίως στην ουσιαστική ενίσχυση της εγχώριας και ευρωπαϊκής παραγωγής».